การตรวจสอบเงินสดและเงินฝากธนาคารเป็นการตรวจสอบความถูกต้อง ครบถ้วนของข้อมูลทางการเงิน
          ซึ่งได้แก่ การรับ – จ่าย และการเก็บรักษาเงินสด รวมทั้งตรวจสอบการควบคุมด้านการเงิน ซึ่งเงินสดและเงินฝากธนาคารมีความหมาย ดังนี้
           เงินสด หมาย ถึง ธนบัตร และเหรียญกษาปณ์ที่กองทุนหมู่บ้านมีอยู่ เช็คที่ยังไม่ได้นำฝากธนาคาร เช็คเดินทาง ดราฟท์ของธนาคาร ตั๋วแลกเงินไปรษณีย์และธนาณัติ ทั้งนี้ไม่รวมเช็คลงวันที่ล่วงหน้า ตั๋วเงินที่ยังไม่ถึงกำหนด พันธบัตรรัฐบาล ใบหุ้นกู้ ใบหุ้นทุน ฯ
           เงินฝากธนาคาร หมายถึง เงินฝากธนาคารทุกประเภท รวมทั้งบัตรเงินฝากที่ออกโดยธนาคารและสถาบันการเงิน ซึ่งกองทุนหมู่บ้านจะเปิดบัญชีเงินฝากธนาคารประเภทออมทรัพย์ตามกิจกรรมที่ เกิดขึ้น โดยส่วนใหญ่จะเปิดบัญชีเงินฝากธนาคาร 4 บัญชีหลัก ดังนี้
           บัญชีเงินฝากธนาคารที่ 1 เงินกองทุนจากรัฐบาล (1 ล้านบาท)
           บัญชีเงินฝากธนาคารที่ 2 เงินค่าหุ้น / เงินฝากสัจจะ
           บัญชีเงินฝากธนาคารที่ 3 เงินกู้ยืมจากสถาบันการเงิน
           บัญชีเงินฝากธนาคารที่ 4 เงินฝากออมทรัพย์
          วัตถุประสงค์การตรวจสอบ>
           1. เพื่อทราบว่ากองทุนหมู่บ้านมีการควบคุมภายในด้านเงินสดและเงินฝากธนาคารหรือไม่
           2. เพื่อให้แน่ใจว่า เงินสดและเงินฝากธนาคารมีอยู่จริงตามจำนวนที่ปรากฏในงบดุล
           3. เพื่อให้แน่ใจว่า กองทุนหมู่บ้านมีกรรมสิทธิ์ในเงินสดและเงินฝากธนาคาร สามารถนำไปใช้จ่ายได้
ตามระเบียบข้อบังคับของกองทุนหมู่บ้าน โดยไม่มีข้อจำกัดจากบุคคลภายนอก
           4. เพื่อให้แน่ใจว่า เงินสดและเงินฝากธนาคารบันทึกบัญชีถูกต้อง ครบถ้วน และมีเอกสารประกอบการบันทึกบัญชีครบถ้วน สมบูรณ์
           5. เพื่อให้แน่ใจว่า การแสดงรายการเงินสดและเงินฝากธนาคารในงบดุล ถูกต้องตามระเบียบคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติ

          การประเมินประสิทธิภาพการควบคุมภายใน
          ผู้ตรวจสอบบัญชีจะต้องประเมินความเสี่ยงการควบคุมภายในด้านเงินสดและเงินฝาก ธนาคาร โดยประเมินดูว่ากองทุนหมู่บ้านมีระบบการควบคุมภายในดังกล่าวหรือไม่ มีมากน้อยเพียงใด และมีข้อสังเกตที่จะต้องระมัดระวังในการตรวจสอบใดบ้าง ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้
           1. ศึกษาระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับการรับเงิน – จ่ายเงิน และวงเงินสดที่เก็บรักษาประจำวัน อ่านรายงาน
การประชุมคณะกรรมการและรายงานการประชุมใหญ่สมาชิกกองทุนหมู่บ้านเกี่ยวกับวง เงินสดที่เก็บรักษาประจำวันและการอนุมัติการจ่ายเงินว่าจัดทำไว้หรือไม่
           2. สอบถามกรรมการหรือเจ้าหน้าที่ของกองทุนหมู่บ้านเกี่ยวกับขั้นตอนในการรับ เงิน–จ่ายเงิน การเก็บรักษาเงินสดประจำวัน การฝาก – ถอนเงินจากธนาคาร และการควบคุมภายในดังกล่าว
           3. สังเกตการณ์การรับเงิน – จ่ายเงิน และการเก็บรักษาเงินสด ว่ากองทุนหมู่บ้านได้ปฏิบัติตามที่ได้กล่าวไว้
ในข้อ 1 และข้อ 2 หรือไม่เพียงใด
           4. ประเมินความเสี่ยงจากการควบคุมภายในโดยใช้แบบประเมินการควบคุมภายในด้านเงินสดและเงินฝากธนาคาร
          วิธีการตรวจสอบเงินสด
           1. ตรวจสอบยอดยกมาต้นปีของบัญชีเงินสด คือ ยอดคงเหลือของเงินสด ณ วันต้นปีที่ยกมาจากปีก่อนโดยดูจากจำนวนเงินสดยกมา ณ วันที่ 1 มกราคม 25X2 ในสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไปในปีปัจจุบันว่าถูกต้องตรงกับจำนวนเงินสดในงบดุล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25X1 ของปีก่อนหรือไม่ ถ้าไม่ตรงกันให้ตรวจสอบหาสาเหตุ
           2. ทดสอบการคำนวณยอดคงเหลือของบัญชีเงินสดในสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไป
           3. ตรวจสอบยอดคงเหลือ ณ วันสิ้นปีของบัญชีเงินสดในสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไป ต้องถูกต้องตรงกับ
งบทดลอง ถ้าไม่ตรงกันให้สอบถามกรรมการและตรวจสอบหาสาเหตุ
           4. ตรวจนับเงินสด
           การตรวจนับเงินสด ผู้ตรวจสอบบัญชีควรตรวจนับเงินสดแยกตามบัญชีชุดที่ 1 และบัญชีชุดที่ 2 พร้อมทั้งจัดทำใบตรวจนับเงินสดแยกตามบัญชีแต่ละชุด ซึ่งมีวิธีการตรวจสอบดังนี้
           4.1 ให้พิจารณาว่ามีการเก็บตัวเงินอยู่ที่ใดบ้าง จำนวนเท่าไร ใครเป็นผู้เก็บรักษาเงินสด โดยวงเงินสดที่เก็บรักษาประจำวันเป็นไปตามมติที่ประชุมกองทุนหมู่บ้านหรือ ระเบียบกองทุนหมู่บ้านกำหนดหรือไม่
           4.2 เวลาที่เข้าตรวจนับเงินสด ควรเป็นตอนเช้าก่อนมีรายการรับ –จ่ายเงิน หรือตอนเย็น เมื่อบันทึกรายการรับ – จ่ายเงินเสร็จสิ้นแล้ว
           4.3 การบันทึกยอดเงินสดคงเหลือตามบัญชี ถ้านับเงินสดในตอนเช้ายอดคงเหลือตามบัญชีเป็นยอดยกมาจากวันก่อนหรือยอดคง เหลือวันก่อน แต่ถ้านับเงินสดในตอนเย็นยอดคงเหลือตามบัญชีเป็นยอดคงเหลือวันนั้น
           4.4 ตรวจสอบยอดรวมตัวเงินที่ตรวจนับได้กับบัญชีเงินสดในสมุดบัญชีแยกประเภททั่ว ไปว่าถูกต้องตรงกันหรือไม่ ถ้าไม่ตรงกันให้สอบถามผู้เก็บรักษาเงินสดพร้อมทั้งให้กองทุนหมู่บ้านค้นหา สาเหตุ และบันทึกในใบตรวจนับเงินสด
           5. การตรวจสอบวงเงินเก็บรักษาเงินสดเป็นไปตามระเบียบที่กำหนด
           การตรวจสอบวงเงินเก็บรักษาเงินสดว่าเกินกว่าระเบียบที่กองทุนหมู่บ้านกำหนด หรือไม่ โดยตรวจสอบจากสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไป บัญชีเงินสด (1) ว่ามีเงินคงเหลือในแต่ละวันเกินกว่าระเบียบเกี่ยวกับการรับ – จ่ายเงินสดของกองทุนหมู่บ้าน มติที่ประชุมคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองกำหนดให้ผู้เก็บรักษา เงินสดถือไว้หรือไม่ ถ้าเกินให้เขียนข้อสังเกตไว้ท้ายใบตรวจนับเงินสด รวมทั้งพิจารณาความบ่อยครั้งของการเก็บเงินเกินด้วย และควรแจ้งผู้เก็บรักษาเงินสดให้ปฏิบัติตามระเบียบด้วย
           6. ตรวจตัดยอดเงินสดคงเหลือ ณ วันสิ้นปี เพื่อดูว่าไม่มีรายการรับ – จ่ายเงินที่เกิดขึ้นภายหลังวันสิ้นปี นำมาบันทึกบัญชีในปีปัจจุบัน โดยตรวจสอบใบสำคัญรับ – ใบสำคัญจ่ายทั้งก่อนและหลังวันสิ้นปีอย่างน้อย 3 วัน ซึ่งดูได้จากวันที่ในใบสำคัญรับ – ใบสำคัญจ่าย ว่ามีรายการใดบันทึกข้ามงวดบัญชีหรือไม่
           การตรวจสอบจะต้องมั่นใจว่างวดบัญชีที่ตรวจสอบกองทุนหมู่บ้านได้บันทึกบัญชี ตรงตามงวดบัญชีปัจจุบันเท่านั้น ไม่ได้นำรายการบัญชีของงวดบัญชีใหม่มารวมไว้ด้วย ซึ่งการตรวจสอบให้ดูจากวันที่ของใบสำคัญรับและใบสำคัญจ่าย กับการบันทึกบัญชีจะต้องเป็นวันเดียวกัน หากตรวจพบควรแนะนำให้กองทุนหมู่บ้านแก้ไข บันทึกบัญชีให้ถูกต้องตามงวดบัญชีนั้น ๆ นอกจากนั้นจะต้องตรวจดูว่าไม่นำรายการของงวดบัญชีนี้ไปบันทึกในปีทางบัญชีปี หน้า
           7. ตรวจสอบใบสำคัญประกอบรายการรับ – จ่ายเงินสด ตรวจสอบการบันทึกในสมุดบัญชีรายรับ – รายจ่าย การบวกเลข การคำนวณยอดคงเหลือ ในสมุดบัญชีรายรับ – สมุดบัญชีรายจ่าย และตรวจการผ่านรายการไปยังสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไป สำหรับระยะเวลาหนึ่ง เช่น 1 เดือน เป็นต้น
           8. ตรวจสอบการแสดงรายการเงินสดในงบดุล ให้ถูกต้องตามระเบียบคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติกำหนด
           9. สรุปผลการตรวจสอบว่า บัญชีเงินสดมีการบันทึกบัญชีและมีเอกสารประกอบการบันทึกบัญชี รวมทั้งการแสดงรายการในงบดุลถูกต้องตามระเบียบคณะกรรมการกองทุนหมู่บ้านและ ชุมชนเมืองแห่งชาติมากน้อยเพียงใด และมีข้อสังเกตใดที่ต้องรายงาน เพื่อให้สมาชิกทราบและให้สำนักงานกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติ ติดตามกำกับดูแลเพิ่มเติมต่อไป
          

ข้อมูล : คู่มือการตรวจสอบบัญชี กองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง โดย กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ และ สำนักงานกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติ by creditonhand

Leave a Reply

หมวดหมู่
คำค้นยอดนิยม
Facebook